TrA?nh xa nha�?ng loa??i ha??i sa??n cA? l?�a�?ng A�a��c ta�� cao gA?y cha??t ng?�a�?i

Ha??i sa??n lA� mA?n A?n ngon, gia?�u cha??t dinh d?�a�?ng. Tuy nhiA?n, cA? ma��t sa�� loA�i ha??i sa??n mang nhiA?u A�a��c ta�� gA?y nga�� A�a��c cho ng?�a�?i A?n tha?�m chA� cA? tha�? ta�� vong. Theo sa�� lia��u cA?ng ba�� ca��a Via��n Ha??i d?�??ng ha�?c Nha Trang, 39 loA�i sinh va?�t bia�?n cA? cha��a cha??t A�a��c cA? kha?? nA?ng gA?y cha??t ng?�a�?i ta??i vA?ng bia�?n Via��t Nam. A?A?ng sa�? nha??t lA� cA? nA?c chua��t va?�n ta?�p trung ma��t l?�a�?ng cha??t A�a��c kha��ng khia??p, ca�� 100g tra��ng cA? tha�? gia??t cha??t 200 ng?�a�?i.

Trong sa�� 39 loA�i sinh va?�t cA? cha��a cha??t A�a��c do Via��n Ha??i d?�??ng ha�?c Nha Trang cA?ng ba��, cA? 22 loA�i cA?, ma��t loA�i ma��c tua��c, hai loA�i a��c, ba loA�i cua, ma��t loA�i sam vA� 10 loA�i ra??n bia�?n. NgoA�i ra cA?n cA? hai loA�i cA? nA?c n?�a��c nga�?t ma��i A�?�a�?c phA?t hia��n a�Y ma��t sa�� ta��nh vA?ng A�a��ng ba?�ng sA?ng Ca��u Long, ta��ng ca��ng lA� 41 loA�i sinh va?�t A�a��c.

A?a sa�� nha�?ng loA�i sinh va?�t A�a��c ha??i nA?i trA?n A�a�?u cA? a�Y vA?ng bia�?n n?�a��c ta , ta�� va��nh Ba??c Ba�� A�a??n va��nh ThA?i Lan, nh?� cA?c loA�i cA? nA?c, cA? ba��ng vA?n mA?y, loA�i so vA� ra??n bia�?n, nh?�ng cA�ng cA? ma��t sa�� loA�i nh?� a��c bia�?n, cua, ma��c A�a��m xanha�� cha�� ma��i ga?�p a�Y vA?ng bia�?n mia�?n Trung vA� A?A?ng Nam Ba��.

Pha?�n la��n nha�?ng loA�i nA�y sa��ng ca?? a�Y ngoA�i kh??i vA� vA?ng ven ba�?, cA?c vA?ng va��nh, A�a?�m phA?, cA?c ca��a sA?ng la��na�� RiA?ng hai loA�i cA? nA?c n?�a��c nga�?t A�?�a�?c xA?c A�a��nh lA� cA? nA?c cha??m xanh (Chelonodon nigroviridis) vA� cA? nA?c ma??t A�a�? (Carinotetraodon lorteti) ma��i cha�� phA?t hia��n A�?�a�?c a�Y A�a��ng ba?�ng sA?ng Ca��u Long.

Nha�?ng loA�iA�ha??i sa??nA�A�a��c nA�y cA? tha�? gA?y ha??i cho con ng?�a�?i theo hai cA?ch chA�nh: qua A�?�a�?ng tiA?u hoA? do cA?c mA?n A?n cha?? bia??n ta�� cA? vA�A�ha??i sa??nA�vA� qua pha??n a��ng ta�� va�� ca��a con va?�t khi ta vA? tA�nh cha??m vA�o chA?ng, ba�� chA?ng cA?n, chA�ch hoa?�c phA?ng tA?n A�a��c.

 

CA? nA?c

CA?c loa??iA�ha??i sa??nA�ca��c A�a��c

Trong 41 loA�i sinh va?�t A�a��c trA?n cA? 5 loa??i ca��c A�a��c lA�: CA? nA?c rA?ng ma�? chim, cA? nA?c tro, cA? nA?c va?�n ma?�t, cA? nA?c cha??m cam, cA? nA?c chua��t va?�n mang, trong A�A? cA? nA?c cha??m cam vA� cA? nA?c chua��t va?�n mang lA� hai loA�i A�a��c nha??t.

CA? nA?c chua��t va?�n mang (Aronthron immaculatus) thA?n cA? da??ng hA�nh tra��ng, vA?y l?�ng via�?n A�en, ba�?ng mA�u tra??nga�� nom khA?ng cA? va?� gA� A�A?ng sa�? nh?�ng trong tra��ng loA�i cA? nA�y ta?�p trung ma��t l?�a�?ng cha??t A�a��c kha��ng khia??p, ca�� 100g tra��ng cA? tha�? gia??t cha??t 200 ng?�a�?i; hA�m l?�a�?ng A�a��c cha??t cao xua??t hia��n ta�� thA?ng 4 A�a??n thA?ng 10.

A?a��c ta�� cA? trong cA? nA?c cA? tA?n lA� Tetrodotoxin, ta?�p trung nhia�?u a�Y gan, tha?�n, tua��, c?? quan sinh sa??n (bua��ng tra��ng, tA?i tinh), ma??t, mang, da, mA?u ca��a cA? nA?c. A?a��c tA�nh ca��a A�a��c ta�� tA?ng ma??nh vA�o mA?a sinh sa??n ca��a cA? (ta�� thA?ng 2 A�a??n thA?ng 7). A?a��c ta�� cA? nA?c khA?ng cA? trong tha��t cA? nA?c, tuy nhiA?n khi A�A?nh ba??t, cha?? bia??n hoa?�c cA? A�a�? ?�??n, ba�� da?�p nA?t, A�a��c ta�� nga??m vA�o tha��t cA? sa?? gA?y A�a��c khi dA?ng. A?a��c ta�� cA? nA?c ra??t A�a��c, cha�� ca?�n 4 mg tha��t cA? cA? A�a��c ta�� A�A? gia??t cha??t 1 con tha�? 1kg. Va��i ng?�a�?i cha�� ca?�n A?n 10 gam tha��t cA? nA?c cA? A�a��c ta�� lA� ba�� nga�� A�a��c. Cha�� ta�� 1-2mg A�a��c ta�� cA? tha�? gA?y cha??t ng?�a�?i.

A?a��c ta�� cA? nA?c cA? tA�nh ba�?n va�?ng cao. Na??u A�un sA?i a�Y 1000 A�a�� C trong 6 gia�? A�a��c ta�� ma��i gia??m ma��t na��a, A�un sA?i a�Y 2000 A�a�� C trong 10 phA?t A�a��c ta�� ma��i ba�� phA? hua�� hoA�n toA�n. Nh?� va?�y, na??u cha�� A�un na??u thA?ng th?�a�?ng, nga�� A�a��c cA? nA?c va?�n cA? tha�? xa??y ra, do A�a��c ta�� ch?�a ba�� phA? hua�� ha??t. Khi ph??i khA?, cha?? bia??n thA?ng th?�a�?ng A�a��c ta�� ch?�a ba�� phA? hua�� nA?n va?�n gA?y nga�� A�a��c.

Ng?�a�?i A?n pha??i cA? nA?c cA? A�a��c ta�� Tetrodotoxin, sau 5 phA?t A�a??n 3-4 gia�? ma��i xua??t hia��n ca??m giA?c nga��a a�Y mia��ng; mA?i, l?�a�?i tA?, khA? cha��u. Tia??p theo tha??y ma��t ma�?i, chA?ng ma?�t, choA?ng vA?ng, ca??m giA?c nh?� ngha??t tha??t la��ng nga��c, vA? ma�� hA?i, tia??t n?�a��c dA?i, sA?i ba�?t mA�p, nA?i khA?, nua��t khA?, ma?�t a��ng A�a�?, A�au ba�?ng, bua��n nA?n, nA?n, run gia?�t, ca��ng hA�m, ca��ng l?�a�?i, chi d?�a��i ya??u, A�a��ng ta�� co, lia��t va?�n A�a��ng nhA?n ca?�u. Tr?�a�?ng ha�?p na?�ng xua??t hia��n lia��t toA�n thA?n, ng?�a�?i ma�?m ra, chA?n tay ma??t kha?? nA?ng va?�n A�a��ng, da tA�m tA?i, nhia��t A�a�� vA� huya??t A?p gia??m, khA? tha�Y, cua��i cA?ng lia��t c?? hA? ha??p, trua�� tim ma??ch vA� ta�� vong. Ta�� la�� ta�� vong ra??t cao (60%) na??u ca??p ca��u cha?�m.

Sau cA? nA?c chua��t va?�n mang, cA? nA?c cha??m cam (Torquigener gallimaculatus) cA�ng ra??t A�A?ng sa�?, ca�� 100g tra��ng hoa?�c gan loA�i cA? nA�y cA? tha�? gia??t cha??t 60 a�� 70 ng?�a�?i.

 

Con so bia�?n vA� sam bia�?n gia��ng nhau nA?n nhia�?u ng?�a�?i da�� la?�m t?�a�Yng

Sam bia�?n A?n ra??t mA?t nh?�ng na??u nha?�m la?�n, A?n pha??i so bia�?n sa?? sa?? ba�� nga�� A�a��c

TA?c ha??i cha??t ng?�a�?i ca��a na�?c A�a��cA�ha??i sa??n

Theo nghiA?n ca��u ca��a cA?c nhA� khoa ha�?c, ba??n cha??t cA?c A�a��c ta�� ca��a pha?�n A�A?ng cA?cA�ha??i sa??n trA?n thua��c nhA?m cha??t A�a��c tha?�n kinh, nA?n khi con ng?�a�?i ba�� nhia��m cha??t A�a��c nA�y sa?? tA?c A�a��ng tra��c tia??p A�a??n ha�� tha?�n kinh vA� ha�� tim ma??ch gA?y ra nha�?ng tria��u cha��ng nga�� A�a��c ra??t tra?�m tra�?ng

Ha?�u ha??t chA?ng lA� nha�?ng cha??t A�a��c nguy hia�?m cA? ta�� la�� ta�� vong cao trong tha�?i gian ra??t nhanh, va��i lia�?u A�a��c tha??p. Ca�? tha�?, cha??t A�a��c cha��a trong cA? nA?c vA� nhia�?u loa??i ha??i sa??n khA?c nh?� ma��c A�a��m xa??nh, so bia�?n, cA? ba��ng vA?n mA?y, v.v.. lA� tetrodotoxin, cA? tA?c A�a��ng trA?n tha?�n kinh trung ?�??ng ra??t ma??nh lA�m lia��t cA?c trung khu tha?�n kinh, gA?y tA? lia��t c?? tha�?, nga��ng tua?�n hoA�n, hA? ha??p da?�n A�a??n ta�� vong nhanh chA?ng.

 

Ma��c A�a��m xanh

Tria��u cha��ng ca��a nga�� A�a��c nh?� sau:

Tr?�a�?ng ha�?p ba�� nhia��m A�t cha??t A�a��c, ba��nh nha??: Sau khi A?n pha??i ha??i sa??n A�a��c ta�� 10 phA?t A�a??n vA�i gia�?, ng?�a�?i ba��nh tha??y tA? mA?i, l?�a�?i, mia��ng, ma?�t, tA? cA?c ngA?n tay, bA�n tay, ngA?n chA?n vA� bA�n chA?n. A?a��ng tha�?i tha??y A�au A�a?�u, vA? ma�� hA?i, A�au ba�?ng, bua��n nA?n vA� nA?n, tA?ng tia??t n?�a��c ba�?ta��

Tr?�a�?ng ha�?p na?�ng:A�Ng?�a�?i ba��nh ma��t la??, ya??u c??, lia��t c?? tia??n tria�?n nA?n A�i A�a��ng loa??ng choa??ng khA?ng va�?ng. TA�nh tra??ng lia��t c?? na?�ng lA?n nhanh chA?ng da?�n A�a??n lia��t toA�n thA?n, ka�? ca?? hA? ha??p, khia??n ng?�a�?i ba��nh khA?ng tha�Y A�?�a�?c, suy hA? ha??p, nga��ng tha�Y, ma??ch cha?�m, huya??t A?p ha?? vA� hA?n mA?, da?�n A�a??n ta�� vong.

Trong c?? tha�? cA? vA� ha??i sa??n A�a��c, th?�a�?ng tra��ng vA� gan lA� hai n??i ta?�p trung A�a��c cha??t cao nha??t. Nh?�ng cA�ng cA? nha�?ng ha??i sa??n A�a��c, tha��t vA� da la??i lA� nha�?ng n??i ta?�p trung A�a��c ta�� cao h??n ca??, nh?� loA�i cA? ba��ng vA?n mA?y.

Cha??t A�a��c ca��a cA? nA�y tuy cA? a�Y ta??t ca?? cA?c ba�� pha?�n c?? tha�?, nh?�ng ta?�p trung nhia�?u nha??t a�Y da, ca�� 100g da cA? tha�? gia??t cha??t 9 a�� 10 ng?�a�?i.

CA?n A�a��i va��i ba loA�i ha??i sa??n A�a��c khA?c lA� cua ha??t, ma��c A�a��m xanh vA� so bia�?n thA� ta??t ca?? cA?c ba�� pha?�n khA?c nhau ca��a c?? tha�? chA?ng A�a�?u cha��a cha??t A�a��c. CA�ng vA� va?�y, cA?c nhA� khoa ha�?c khuyA?n ng?�a�?i tiA?u dA?ng tuya��t A�a��i khA?ng dA?ng cA?c loA�i ha??i sa??n A�a��c cha?? bia??n tha��c A?n d?�a��i ba??t ca�� hA�nh tha��c nA�o vA� va��i ba??t ca�� ba�� pha?�n nA�o ca��a c?? tha�? chA?ng.

Trong tha��c ta?? ha?�u ha??t cA?c tr?�a�?ng ha�?p nga�� A�a��c ha??i sa??n na?�ng A�a�?u do A?n pha??i nha�?ng loA�i cA? bia�?n vA� ha??i sa??n cha��a A�a��c ta�� ma??nh. NgoA�i ra cA�ng cA? ma��t sa�� ng?�a�?i ba�� trA?ng A�a��c do sa�? mA? hoa?�c vA? tA�nh cha??m vA�o nha�?ng loA�i ra??n bia�?n, cA? ma?�t qua��, ma��c A�a��m xanh, a��c ca��ia�� nA?n ba�� chA?ng cA?n, chA�ch hoa?�c phA?ng tA?n A�a��c. CA?c A�a��c ta�� ca��a con va?�t sa?? theo rA?ng hoa?�c tA?n A�a��c ca��a chA?ng phA?ng ra xA?m nha?�p c?? tha?� ng?�a�?i qua va??t th?�??ng gA?y nga�� A�a��c.

Theo SKA?S

Bình luận